Sevgili gençler, merhaba. Tam 28 yılımı, eksiden kara olan ama şimdi teknoloji ile farklı renklere bürünen, zaman zaman hiç ortada olmayan, tahtanın önünde, sizin gibi pırıl pırıl öğrencilerin hayallerine ortak olarak geçirdim. 2 yıldır da “Ah Şu Matematik” kanalımla sizlerleyim. Şimdi önünüzde kritik bir eşik var: 10. sınıftan 11. sınıfa geçiş. Sadece bir üst sınıfa değil, aynı zamanda eğitimde yeni bir döneme adım atıyorsunuz. Bakanlığın “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli” ile gelen değişimlerden en çok etkilenecek olan, bu müfredatla 2028 YKS sınavına girecek olan ilk kuşak sizsiniz.
Gelin, YKS 2028 yolculuğunuzda sizi neler bekliyor, bu süreci nasıl avantaja çeviririz, ele alalım.
Bağlam Temelli Sorular Nedir?
Lise hayatınızın son iki yılında sıkça duyacağınız kavramlardan biri bağlam temelli sorular olacak. Kulağa teknik geliyor, değil mi? Aslında korkacak bir şey yok. Bu sistem sizi “formül ezberleyen öğrenci” kalıbından çıkarıp “bilgiyi kullanan birey” yapmayı amaçlıyor.
Artık sınavda, sadece bir denklem çözmeniz yetmeyecek. Bir fonksiyonu navigasyon verisiyle; bir türev veya integral konusunu bir fabrikanın enerji verimliliği analiziyle göreceksiniz. Yani bağlam temelli sorular, matematiği kâğıt üzerindeki rakamlardan kurtarıp hayatın içine yerleştirecek.
SORU 1 (10. Sınıf: Fonksiyonlar / TYT Temelli)
Bir kargo şirketi, gönderilen paketlerin taşınma maliyetini hesaplamak için paket ağırlığına bağlı olarak doğrusal bir fonksiyon modeli kullanmaktadır. Şirketin fiyatlandırma politikasına ait veri tablosunun bir kısmı aşağıda verilmiştir:
| Paket Ağırlığı (x) kg) | Toplam Taşıma Maliyeti (f(x)) TL |
|---|---|
| 2 kg | 70 TL |
| 5 kg | 115 TL |
Sistemde yaşanan bir teknik aksaklık nedeniyle, ağırlığı 12 kg olan bir paketin maliyeti hesaplanırken sistem dikey ekseni (fiyatı) yanlışlıkla %20 daha yüksek gösteren hatalı bir fonksiyon grafiğini işleme almıştır.
Buna göre, 12 kg ağırlığındaki bu paketin sistemdeki hatalı maliyeti ile gerçek maliyeti arasındaki fark kaç TL’dir?
A) 24 B) 32 C) 44 D) 48 E) 52
SORU 2 (10. Sınıf: Sayma ve Olasılık / TYT Temelli)
Bir siber güvenlik şirketi, kullanıcıların hesap güvenliğini artırmak amacıyla sadece {1, *, 2, 3, A, B, C, # } kümesinin elemanlarından oluşan 4 haneli “Akıllı Şifre” protokolü geliştirmiştir.
Sistemin şifre kabul etme kuralları şu şekildedir:
- Şifrenin ilk hanesi kesinlikle bir harf olmalıdır.
- Şifrenin son hanesi kesinlikle bir sembol (# veya *) olmalıdır.
- Şifrede kullanılan tüm karakterler birbirinden farklı olmalıdır.
Bu kurallara uygun olarak sisteme ilk kez şifre tanımlayacak bir kullanıcının, içinde “2” rakamı bulunan geçerli bir şifre oluşturma olasılığı kaçtır?
Neler Farklı Olacak?
- Grafik ve Veri Okuryazarlığı: 11. ve 12. sınıfta tablolar, haritalar ve grafikler artık derslerinizin vazgeçilmezi olacak. Bir grafiğe bakıp hikâyesini okumayı, ondan mantıklı çıkarımlar yapmayı öğrenmeniz gerekecek.
- Çok Aşamalı Düşünme: YKS 2028 süreci, tek hamlede sonuca ulaşan değil, verileri birbiriyle ilişkilendirip “Neden bu yolu seçtim?” diye sorgulayan öğrencileri öne çıkaracak.
- Kavramsal Derinlik: Ezberlenen bilgiler sınav günü uçup gider, ama mantığını kavradığınız bilgi zihninizde kalır. Soruları hazırlayanlar, kavram yanılgılarınızı çok iyi biliyor; artık konuyu yüzeysel bilenler değil, mantığını kavrayanlar fark yaratacak.
Paniğe Gerek Var mı?
Şunu netleştirelim: Sınavın genel yapısı ve oturumları (TYT-AYT) aynı. Değişen sadece soruyu sorma biçimi. Yani sınavın kabı değişmiyor ama içindeki suyun kalitesi, berraklığı artıyor. Bu da sizi sadece birer “sınav adayı” değil, düşünen birer “matematik okuryazarı” yapacak.
2028 YKS’ye Şimdiden Nasıl Hazırlanmalısınız?
- Formülleri Ezberlemeyin, “Hissedin”: Bir formül, bir hayat gerçeğini temsil eder. Onun nereden geldiğini, hangi sorunu çözdüğünü sorgulayın.
- Okuma Becerinizi İhmal Etmeyin: Bağlam temelli sorular çözmek istiyorsanız, okuduğunu anlama kapasitenizi zirveye taşıyın. Nitelikli metinler okumak, aslında matematiksel muhakeme gücünüzü de artırır.
- MEB Kaynakları Pusulanız Olsun: 11. sınıfa başlarken MEB’in paylaştığı bağlam temelli sorularla ilgili içerikleri ve örnek soruları ciddiye alın. YKS 2028 hazırlık sürecinde bu kaynaklar, sınavın rotasını çizen ana pusulanızdır.
Yaz Tatilini Nasıl Değerlendirmelisiniz?
Şimdi önünüzde uzun bir yaz tatili var. Ancak 2028 YKS hazırlığına başlamak için bu tatil, zihninizi yeni nesil sisteme göre “formatlama” şansıdır.
- 9 ve 10. Sınıfı Sağlamlaştırın: 11. sınıf matematiği, 9 ve 10. sınıfın üzerine inşa edilir. Özellikle temel fonksiyonlar, çarpanlara ayırma ve üçgenler gibi konularda eksiğiniz varsa, yazın bunları “bağlam temelli” bir bakış açısıyla, yani “bu konu gerçek hayatta ne işe yarar?” sorusunu sorarak tekrar edin.
- Sorgulayıcı Çalışma: Tatilde soru çözerken, sadece cevaba ulaşmaya çalışmayın. “Bu soru bana neyi anlatmaya çalışıyor?” veya “Bu bilgiyi başka hangi günlük hayat problemine uyarlayabilirim?” gibi sorular sorun.
- Analitik Bakış: Grafik yorumlama pratiği yapın. Ekonomi haberlerindeki grafiklere, teknoloji sayfalarındaki infografiklere bakın. Matematiksel verinin nasıl görselleştiğini anlamak, sınavda size büyük hız kazandıracak.
- Bol bol kitap okuyun: Yeni maarif sistemde sorular bağlam temelli olacağı için hızlı okuyarak anlamanız gerekiyor. Bunun için de bol bol farklı türde kitap okumanız gerekiyor.
Kıymetli öğrencilerim, 2028 YKS, ezberci zihniyeti geride bırakanların; düşünen, sorgulayan ve elindeki bilgiyi gerçek hayat problemlerine ustalıkla uyarlayabilenlerin sınavı olacak. Bu değişim sizi korkutmasın, aksine heyecanlandırsın. Çünkü hayat, formül ezberleyenlerin değil; o formülün ardındaki mantığı kavrayıp hayatın problemlerini çözenlerin başarısına odaklıdır.
11.sınıf, bu vizyonu inşa etmek için en doğru zaman. Süreci yönetmek, mantığı oturtmak ve bu yolda sağlam adımlarla ilerlemek için ben buradayım. Hadi, başlayalım!
Ali SANCI-Matematik Öğretmeni