2026-2027 yılında öğrencisi 7.sınıf okuyacak hangi veliyle ya da öğrenciyle konuşsam laf dönüp dolaşıp 2028 LGS’ye geliyor. Maarif sisteme geçeliden beri gündem hep aynı: “Hocam, bu yeni Maarif Modeli geldi, bizim sınav tamamen mi değişecek?” Haklısınız, belirsizlik insanı yorar. Henüz resmi kılavuz önümüzde değil, doğruya doğru. Ama yıllardır eğitimin içinde olan bir öğretmen olarak söylüyorum; MEB’in son dönemde yayımladığı o örnek sorular bize aslında her şeyi söylüyor. Artık o eski, formülü ezberleyip takır takır soru çözme dönemi bitti arkadaşlar. Devir, bilgiyi masada yönetme devri.
Eğitim dünyasında son dönemin en çok konuşulan başlığı hiç şüphesiz Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. Müfredatta yapılan bu köklü değişimin en somut ve kritik sonuçlarından birini ise takvimler 2028 yılını gösterdiğinde, yeni modelin ilk LGS (Liselere Geçiş Sistemi) sınavında hep birlikte göreceğiz.
Maarif Modeli’nin merkezinde yer alan “beceri temelli” ve “bağlam temelli” yaklaşım, matematik sorularının çehresini tamamen değiştiriyor. Artık öğrencilerden sadece soyut formülleri ezberlemeleri değil; matematiği hayatın içindeki bir sorunu çözmek, bir durumu modellemek için bir araç olarak kullanmaları isteniyor.
Peki, 2028 LGS sürecinde karşımıza çıkacak bu “bağlam temelli” sorular neye benzeyecek? Gelin, LGS’nin yapı taşı olan iki temel konu üzerinden Maarif Modeli’ne uygun soru stratejilerini inceleyelim.
2028 LGS’de Hangi Çocuklar Fark Atacak?
Biz yıllarca çocuklara konuyu anlattık, arkasından test kitaplarını bitirttik. Kötü mü ettik? Hayır, temel için lazımdı. Ama artık bu formül tek başına yetmiyor, ilk virajda eleniyor çocuk. 2028 LGS’de o kalabalığın içinden sıyrılacak öğrencilerin çok net ortak özellikleri olacak.
Eğer çocuğunuzda şu beceriler varsa, arkkanıza yaslanın:
- Uzun ve karmaşık bir soruyu görünce “Öf, bu ne!” deyip bırakmıyorsa, yani okuma direnci yüksekse,
- Önündeki o şekilli şemalı grafikleri bir bulmaca gibi görüp, aradaki bağlantıyı çözebiliyorsa,
- Sorunun içindeki ufacık bir ipucundan yola çıkıp kendi çözüm yolunu üretebiliyorsa,
- Ve en önemlisi; derste gördüğü bir kuralı günlük hayatta, mesela market alışverişindeki bir hesapla bağdaştırabiliyorsa…
İşte bu çocuklar işi götürecek. Sınav artık çocuklara “Bu kural neydi?” diye sormuyor; “Sana bir problem verdim, elindeki bilgiyle buradan nasıl çıkacaksın?” diyor.
Şu “Bağlam Temelli Sorular” Dedikleri Canavar Nedir?
Son zamanlarda bir laftır gidiyor: Bağlam temelli soru. Veliler soruyor, “Hocam ne demek bu?” Çok basit: Hikayesi olan soru demek.
Yani çocuğun karşısına pat diye “Şu işlemi yap” diye bir şey gelmiyor. Önce bir olay anlatılıyor, bir deney tasarlanıyor ya da hayattan bir kesit sunuluyor. Çocuktan istenen şey ise o koca metnin içindeki çer çöpü ayıklayıp, ihtiyacı olan bilgiyi cımbızla çekmesi. Matematik ve fende çocukların en çok canını yakan yer de burası zaten. Konuyu aslanlar gibi biliyor ama sorunun hikayesinde kaybolup gidiyor. Demek ki neymiş? Sadece kural bilmek yetmiyormuş, sorunun derdini anlamak gerekiyormuş.
2028 LGS için 8.Sınıf Matematik Üslü Sayılar Konusuyla İlgili Bağlam Temelli Soru Örneği
Matematik: Sadece Sayıların Değil, Mantığın Savaşı
Matematik her zaman bu sınavın şahı oldu, yine öyle olacak. Ama 2028 LGS Matematik kısmında sadece işlem hızıyla gemiyi yürütemeyiz. Artık mantık ve muhakeme ön planda.
Bir çocuğun matematikte netlerini uçurması için çalışma masasında şu alışkanlıkları kazanması şart:
- Soruyu parça parça çözmek: Metni tek lokmada yutmaya çalışmayacak, verileri adım adım kenara not edecek.
- Tablolardan korkmamak: Grafik okumayı bir zorunluluk değil, sorunun şifresi olarak görecek.
- Kendine soru sormak: “Ben bu soruyu çözdüm ama niye bu yoldan gittim?” diyebilecek.
Günde 300 soru çözdüm diye övünmenin bir anlamı yok. Mantığını anlamadan çözülen 100 soru, tamamen boşa kürek çekmektir. Önemli olan o sorunun mantığını ciğerine kadar öğrenmek.
Derslerin Kısa Özeti: Bizi Ne Bekliyor?
- Fen Bilimleri: Ezber bitti. Deneyin aşamalarını yorumlayabilen, “Şu maddeyi değiştirirsem ne olur?” diye akıl yürüten çocuk kazanır.
- Matematik: Burası tam bir kurtlar sofrası. Sadece formül bilip işlem hızıyla şov yapanlar değil; sorunun hikayesini anlayıp, hangi konunun hangi kuralını nerede uygulayacağını sezen pratik zekalı çocuklar sıyrılacak.
- Türkçe: Paragraflar uzun ama asıl mesele satır aralarını okuyabilmek. Çocuğun okuma hızı kadar odaklanma süresi de test edilecek.
- İnkılap Tarihi: Kronolojik tarih ezberleyen kalır. Olayların neden-sonuç ilişkisini, birbirini nasıl tetiklediğini gören yürür.
- İngilizce: Gramer kuralları arkaya itildi; günlük hayattaki diyaloglar ve pratik iletişim becerisi ön planda.
Şimdiden Ne Yapmalı? (Ev Ödevimiz)
En büyük hata LGS hazırlığını 8. sınıfın eylül ayına bırakmaktır. 2028 tayfanın temeli aslında şu an 5, 6 ve 7. sınıflarda atılıyor. Bu sınıflarda doğru alışkanlık edinilmezse, 8’de o yeni nesil soruların altında ezilmek kaçınılmaz olur.
Hemen bugün başlayabileceğiniz birkaç şey söyleyeyim:
- Kitap okumayı zorunluluktan çıkarın: Ama sadece sayfa bitirmek için değil, üzerine konuşabileceğiniz bir modelle okusun çocuk. Bu, sınavda hayat kurtaracak olan “okuma dayanıklılığını” artırır.
- Yanlışların peşine düşün: Doğru yapılan soru zaten ceptedir, çocuğa yeni bir şey öğretmez. Bizi geliştirecek olan, o yanlış yapılan ya da boş bırakılan soruların peşini bırakmamaktır. Gerekirse o soruyla kavga edecek çocuk, doğrusunu öğrenene kadar rahat etmeyecek.
Lafın Kısası
2028 LGS uzaydan gelmeyecek, yine bildiğimiz LGS. Ama sınavın “kafası” değişiyor. Bilgi tabii ki lazım ama o bilgiyi esnek bir şekilde kullanabilen, yorumlayan ve yeni durumlara uyarlayabilen çocuklar bu yarışta ipi göğüsleyecek. Hedefimiz sadece konuları yetiştirmek değil; düşünme ve anlama kaslarımızı her gün biraz daha güçlendirmek olmalı. Yolu doğru yürüyen herkes için bu sınav yapılabilir, gözünüz korkmasın.
Ali Sancı-Matematik Öğretmeni